آشنايي با واژگان تخصصي نفت

لينک کوتاه اين مقاله :
http://www.niazemarkazi.com/article/pdf/10000595.html

201

آشنايي با واژگان تخصصي نفت

▪ تخلخل(prosity):

بخشي از حجم سنگ که توسط بخش جامد اشغال نشده است؛ در واقع قسمت هاي خالي سنگ را تخلخل گويند. نفت خام، گاز و آب در درون تخلخل هاي سنگ وجود دارند. حجم اين تخلخل ها از مقياس ميکرو تا مقياس هاي بزرگ تغيير مي کند.

▪ درجه ي تخلخل(degree of prosity):

نسبت حجم فضاهاي خالي سنگ به حجم کل سنگ، درجه ي تخلخل گفته مي شود.

▪ تراوايي(permeability):

تراوايي يک سنگ، ميزان سهولت حرکت سيالي (با گران روي (viscosity) مشخص) در درون سنگ گفته مي شود؛ تراويي هر سنگي در يک فشار معين اندازه گيري مي شود.

توضيح: منظور ازگران روي مقاومت سيال در برابر جريان و حرکت است.

▪ خميره سنگ(matrix):

مجموع قسمت هاي جامد تشکيل دهنده سنگ ها را به جز «قسمت رسي آن» گويند. علت اين امر آن است که سنگ هايي رسي به دليل تراوايي بسيار پاييني که دارند، تأثيري بسيارمنفي و نامطلوب بر تراوايي و کيفيت کل مخزن مي گذارند. بنابراين محاسبه ي درصد رس موجود در سنگ به عنوان يک عامل مجزا از خميره از درجه اهميت بالايي برخوردار است.

▪ درجه اشباع(degree of saturation):

درجه اشباع يک سيال، عبارت است از درصدي از حجم فضاهاي خالي که توسط آن سيال اشغال شده است.

▪ زون رخنه(invaded zone):

منطقه اي که توسط گل حفاري تحت تاثير قرار گرفته است.

▪ زون دست نخورده(intact zone):

منطقه اي که توسط گل حفاري تحت تاثير قرار نگرفته است، يعني هيچ يک از بخش هاي گل حفاري به آن جا نرسيده است.

▪ زون انتقالي(transition zone):

منطقه ي بين زون آغشته و زون دست نخورده را گويند که در اين منطقه شرايط زون آغشته کم کم به شرايط زون دست نخورده تبديل مي شود.

▪ گل کبره(mud cake):

منطقه اي که توسط قسمت جامد گل حفاري تحت تاثير قرار گرفته است(گل حفاري از دو قسمت تشکيل شده است ۱ قسمت آن سيال است و قسمت ديگر ذرات جامد است که در سيال ، محلول يا بصورت معلق هستند).

▪ ليتولوژي(lithology):

جنس سنگ سازند راگويند(به عنوان نمونه جنس يک سنگ مي تواند ماسه سنگ يا آهک و... باشد)

▪ سطح فرسايشي(erosional surface):

سطحي که توسط عوامل فرسايشي(مانند آب،باد، و... )فرسايش يافته است.

▪ درجه شوري(salinity):

ميزان نمک محلول در آب سازندي را گويند.

▪ break through time :

هنگامي که از چاه نفتي در حال بهره برداري، آب زيادي برداشت کنيم، اصطلاحا گفته مي شود که چاه به آب خورده است يا break through time اتفاق افتاده است و ديگر بهره برداري از آن چاه مقرون بصرفه نيست.

▪ Fingering:

سطح تماس بين ۲ سيال معمولا يک صفحه کاملا صاف نيست و مقداري از سيالي که داراي قدرت تحرک بيشتري است به داخل مرز ميان ۲ سيال نفوذ مي کند سطح تماس سيال ها ي داخل مخزن نفتي و گازي نيز به همين صورت است اين پديده يعني Fingering مخصوصا در هنگام تزريق آب به مخزن به منظور برداشت نفت بيشتر،خود را بيشتر نشان مي دهد از آن جا که آب داراي تحرک بيشتري است از سطح تماس آب تزريقي و نفت عبور کرده و سطح تماس اين ۲ سيال شکل انگشتان دست را به خود مي گيرد به اين علت اين پديده را Fingering گويند و باعث مي شود که آب تزريقي به داخل مخزن، سريع تر به چاه برداشتي برسد و اصطلاحا زودتر چاه ما به آب بخورد و پديده break through time اتفاق بيافتد. با وقوع اين حادثه و افزايش نسبت آب به نفت برداشتي ، ديگر برداشت از آن چاه مقرون بصرفه نيست.

▪ Sand migration (مهاجرت ماسه ):

درمخازن ماسه سنگي يامخازني که داراي مقداري ماسه هستند اگر ماسه شل (loose) باشد، هنگام برداشت نفت يا گاز از آن مخزن، اين ذرات ماسه به داخل چاه وارد مي شوند و باعث مي شوند خلل و فرج (porosity)مسيرحرکت خود را پر کنند و کيفيت مخزن راکاهش دهند. هم چنين اين ذرات ماسه باعث ايجاد خوردگي در تاسيسات سر چاه و لوله هاي جداري مي شوند که بايد تمهيدات لازم جهت ثابت کردن(stable) اين ذرات ماسه انديشيده شود ومانع از مهاجرت آن ها به سمت دهانه چاه شد.

▪ Gas & water coning :

درهنگام برداشت نفت از چاه اگربه شيوه ي درستي از مخزن برداشت نشود، نفت به اطراف حرکت کرده و گاز و آب به ترتيب در بالا و پايين ستون نفتي به حالت مخروطي به داخل ستون نفت وارد مي شوند، ارتفاع ستون نفت را در آن چاه کاهش مي دهند و باعث کاهش برداشت نفت از آن چاه مي شوند .

▪ آسفالتن Asphalten :

بخش هاي سنگين نفت را که ظاهر آن همچون قير است را آسفالتن مي گويند. پديده تشکيل آسفالتن نيز از پديده هايي است که در بعضي از ميادين ايران هنگامي رخ مي دهد که بخش هاي سبک نفت به دلايل مختلف مانند water washing ، فعاليت ميکروب ها(اين ميکروب ها مي تواند به طور طبيعي در مخزن باشند يا هنگام تزريق آب به مخزب اگر ناخالصي هاي آب گرفته نشود (آب treat نشود) و حاوي اين ميکروب ها باشد) وغيره، از آن جدا شده و يک لايه آسفالتن در قسمت زيرين مخزن تشکيل مي شود که باعث قطع ارتباط مخزن با قسمت آبران آن شده و انرژي لازم براي بالا آمدن نفت را از آن مي گيرد.

▪ Type section :

مقطعي از يک سازند است که بتواند خصوصيات آن سازند را از هر لحاظ بيان کند در واقع بهترين نمونه اي که مي توان از يک سازند گرفت را Type section گويند.

▪ Lithology (جنس سنگ):

به جنس سنگ ليتولوژي سنگ گفته مي شود بعنوان نمونه وقتي گفته مي شود ليتولوژي سازند آسماري از نوع سنگ آهک است در واقع به اين معني است که جنس سنگ سازند آسماري از جنس آهک است.

▪ شيل (Shale):

سنگ شيلي به سنگي گفته مي شود، که ذرات تشکيل دهنده ي آن بسيار ريز است و داراي لايه بندي هاي خيلي خيلي نازکي است که به آن ها تورق گويند از ويژگي هاي اين نوع سنگ اين است داراي تخلخل بسيار زياد است اما اين تخلخل ها بسيار ريز هستند و تراوايي اين نوع سنگ بسيار پائين است و در نتيجه اين نوع سنگ معمولا نمي تواند بعنوان سنگ مخزن عمل کند اما از آنجا که معمولا درون اين نوع سنگ ها مواد آلي وجود دارد مي تواند به عنوان سنگ منشاء عمل کند.

▪ گنبدهاي نمکي (salt dome):

هميشه يک لايه در اعماق زياد وجود دارد که از جنس نمک است از آن جا که نمک داراي چگالي کم است و همچنين خاصيت روان کنندگي (Lubricant) دارد لايه هاي ديگر براحتي روي آن مي لغزند اما اگر نيرويي از اطراف اين لايه را تحريک کند و به آن فشار آورد اين لايه کم چگال، به سمت بالا شروع به حرکت مي کند و در لايه هاي بالايي خود نفوذ مي کند و به سمت سطح زمين روانه مي شود و ممکن است اين حرکت در اعماق زمين متوقف شود و يا اينکه اين گنبد نمکي لايه هاي زمين را طي کند و به سطح زمين برسد و گنبد هايي از نمک ظاهر شود اين گنبدهاي نمکي به دليل اينکه داراي ترآوايي کم و شکل پذيري خوبي هستند مي توانند به عنوان يک پوش سنگ (Cap rock) خوب عمل کنند.

▪ مخازن گاز ميعاني( Gas Condensated Reservoir ):

به مخازني گفته مي شود که گاز موجود در آن ها در شرايط دما و فشار سطحي به نفت تبديل مي شود و اين نوع نفت بسيار سبک است و داراي API بالايي (در حدود ۵۰ API )است.

▪ GOR)Gas oil ratio):

نسبت گاز به نفت را گويند. در واقع نسبت گاز به نفت را در شرايط دما و فشار سطح زمين را GOR گويند.

▪ PSI)Pound per square inch):

يک واحد فشار است که معمولا در صنعت نفت فشار را با اين واحد معرفي مي کنند.

هر يک PSI، معادل ۷/۶۸۹۴پاسکال است. هر پاسکال ۱ نيوتن بر متر مربع است. هر نيوتن تقريباً معادل يک دهم کيلوگرم است.

▪ API )American petroleum Institution):

در واقع معرف کيفيت نفت است و هر چه اين عدد افزايش يابد نفت سبکتر مي شود اگر اين عدد خيلي زياد شود( در حدود ۵۰API ) نفت به (Condensated oil) نفت ميعاني تبديل مي شود و از اين مقدار بالاتر براي گازها بکار مي رود.

▪ Btu)British thermal unite):

واحد گرماي بريتانيايي. يک واحد گرما است در واقع ارزش گرمايي سوخت را مشخص مي کند.

منابع :
----------------------
aftab.ir
خبرگزاری ایسنا ( www.isna.ir )
----------------------

کلمات کليدي :
----------------------
نفت- واژگان تخصصی نفت- تخلخل- تراوایی- گل کبره- آسفالتن- مخازن گاز میعانی- گنبدهای نمکی-
----------------------

نام ثبت کننده مقاله : parvaz2006

اين مقاله 1852 بار مطالعه شده است

از تاريخ 3 آبان 1389 تعداد 1865052 مقاله از اين وبسايت به صورت فايل PDF دانلود شده است

تذکر :
در صورتی که این مقاله از دیدگاه شما کامل نیست میتوانید جهت ارتقاء وبسایت مقاله های مرتبط را بصورت رایگان درج نمایید.

URL