نقش مجله هاي رياضي در آموزش رياضي

لينک کوتاه اين مقاله :
http://www.niazemarkazi.com/article/pdf/10003062.html

390

نقش مجله هاي رياضي در آموزش رياضي

امروزه فقط كتاب ابزار آموزشي به حساب نمي آيد و معلم تنها متولي آموزش محسوب نمي شود. مجله هاي آموزشي، چه آنها كه ويژه دانش آموزان و چه آنها كه خاص معلمان منتشر مي شوند، به عنوان يك ابزار آموزشي قدرتمند مطرح اند. در كشور ما مانند ساير كشور ها مجلات متعددي چاپ مي شود كه برخي آز آنها به طور مستقيم به رياضي و آموزش آن و برخي به صورت جنبي به آن مي پردازند. در اين مقاله ضمن ارائه تاريخچه مجلات آموزش رياضي به برخي از كاركردهاي آموزشي آنها اشاره مي كنيم.

● تاريخچه مجلات رياضي

بنا به گفته پژوهشگر تاريخ رياضيات، آقاي پرويز شهرياري، مجله اي با نام "حل المسائل رياضي" قديمي ترين نشريه رياضي ايران است كه شامل حل مسائل شاخه هاي مختلفه رياضي بوده و با رهنمودهاي آقاي «ناصر هورفر» انتشار مي يافت. جلد اول اين مجله در ۱۵ دي ماه ۱۳۰۶ شمسي، در مطبعه نهضت شرق تهران به چاپ رسيده و در اوّل و پانزدهم هر ماه منتشر مي شد. در ضمن، در اين مجله بعضي از مسائل امتحانات نهايي ايران و اروپا و روسيه چاپ مي شد. اين مجله به قطع بزرگ و به خط نستعليق و به خامه زرين خط ( خط مرحوم استاد حسين زرين خط، عضو پيشين انجمن خوش نويسان) است. در اين مجله با اسامي افراد معروفي نظير، تقي هورفر، محمدعلي مجتهدي، غلامحسين مصاحب، محمود مهران و محسن هشترودي روبه رو مي شويم.

دومين نشريه، مجله رياضيات «عالي و مقدماتي» بود كه جلد اول آن در سال ۱۳۰۹ در تهران به چاپ رسيد. دكتر مصاحب مدير مسؤول و مؤسس آن بود. مجله در اوّل و پانزدهم هر ماه با چاپ در مطبعه علمي منتشر مي شد و وجه اشتراكش ساليانه از ۲۵ تا ۴۰ قران (براي محصّلان ۱۰ قران) بود.

نشريه سوم، «گاهنامه» بود كه زير نظر آقاي «هورفر» نوشته مي شد و نخستين شماره آن در سال ۱۳۱۰ چاپ شد. گاهنامه يعني سالنامه و تقويم، اگر چه گاهنامه، نشريه رياضي نبوده ولي بخشي از آن به معرفي رياضيدانان ايراني اختصاص داشت. در پايان گاهنامه، برخي از رساله هاي رياضي ترجمه مي شد و برخي از سندهاي علمي مربوط به دانشمندان ايراني درج مي گرديد. يكي از اين سندها مربوط به ابوسهل بيژن بن رستم كوهي، اهل طبرستان كه در سده چهارم قرن مي زيسته و با همكاري مستقيم ابوالوفاي بوزجاني به رصد و تنظيم جدول هاي اخترشناسي مشغول بوده است. اين دانشمند ايراني ابزاري براي رصد خورشيد ساخت كه بسيار دقيق بود و دوبار به فاصله هر سه ماه، توسط دانشمندان مورد آزمايش قرار گرفت، ترجمه دومين تأئيدنامه اين ابزار به زبان فارسي، در پشت جلد برهان شماره۱۲ (دبيرستان) آمده است. در ضمن، گاهنامه ظاهراً فقط سه سال منتشر شده است.

چهارمين نشريه، «سخن ادبي» با همكاري پرويز شهرياري به طبع مي رسيد و بارها بحث هايي درباره آموزش رياضي در آن آمده است.

پنجمين نشريه، «سخن علمي» به سردبيري آقاي پرويز شهرياري بود كه نخستين شماره آن در سال ۱۳۴۲ در تهران به چاپ رسيد. مطالب و مقالات اين مجله به طور كلي پيرامون علم و مباحث مرتبط با آن بود. ولي چون سردبير اين مجله آقاي شهرياري بود، مطالبي درباره رياضي و آموزش رياضي در آن نوشته مي شد.

ششمين نشريه، «مجله يكان» بود كه در بهمن ماه ۱۳۴۲ پا به عرصه مطبوعات ايران گذاشت. عنوان كامل مجله «يكان مجله رياضيات» بود و آقاي عبدالحسين مصحفي صاحب امتياز، مدير و سردبير مجله بودند. بهاي هر شماره ۲۰ ريال بود و هر ماه يك بار منتشر مي شد. در اين مجله با اسامي افراد معروفي نظير دكتر محسن هشترودي، احمد بيرشك، حسين آزرم، غلامرضا مسجدي، پرويز شهرياري، محمد حسن رزاقي رو به رو مي شويم. در شماره ۷ اين مجله، مصاحبه اي با دكتر محسن هشترودي انجام گرفته است كه متن كامل اين مصاحبه را در برهان ۱۳، استاد ياسي پور در مقاله «تاريخچه مجلات رياضي در ايران» آورده است. در ضمن آخرين شماره اين مجله (۱۱۸) در سال ۱۳۵۶ به چاپ رسيد.

هفتمين نشريه، «مجله آشتي با رياضيات» در بهار سال ۱۳۵۶ به سردبيري آقاي شهرياري توسط دانشگاه آزاد آن روز پا به عرصه مطبوعات ايران گذاشت. دو ركن اساسي اين مجله، پرداختن به تاريخ رياضيات و كاربرد رياضيات است. اين مجله در شماره ۲۰ تعطيل شد.

هشتمين نشريه، «مجله آشنايي با رياضيات» در سال ۱۳۶۴ و به دنبال آشتي با رياضيات پا به عرصه مطبوعات گذاشت و تقريباً ۸۰ شماره از اين دو مجله منتشر شد. اين مجله تا سال ۱۳۷۲ چاپ مي شد.

نهمين نشريه، «مجله رشد آموزش رياضي» است كه اولين شماره آن در سال ۱۳۶۳ چاپ شد. اين مجله فصلنامه است و بيشتر مخاطبان آن دانشجويان تربيت معلم و معلم هاي رياضي هستند.

دهمين نشريه، «جنگ رياضي» است كه تاكنون ۱۰ شماره از آن به سردبيري آقاي بهزاد منوچهريان به چاپ رسيده است.

يازدهمين نشريه، «مجله رياضي برهان» است كه در سال ۱۳۷۰ به سردبيري آقاي اميري كار خود را آغاز كرد و بيشتري مخاطبان اين مجله دانش آموزان دوره متوسطه و پيش دانشگاهي و معلم هاي رياضي است. در كنار اين مجله، در سال ۱۳۷۰، مجله رياضي برهان راهنمايي، ابتدا به سردبيري آقاي حميدرضا اميري و سپس به سردبيري آقاي خسرو داوودي به طبع رسيد. اين دو مجله توسط انتشارات مدرسه، وابسته به آموزش و پرورش منتشر مي شد، اما اكنون دفتر انتشارات كمك آموزشي سازمان پژوهش و برنامه ريزي درسي عهده دار نشر آن است.

از نشريه هاي ديگر رياضي مي توان «نشريه رياضي» «بولتن ها و خبرنامه هاي انجمن رياضي ايران»، مجله گنجينه (انتشارات فاطمي) و «نشريه ها و مجله هاي رياضي مركز تحقيقات معلمان» از جمله تام( انجمن رياضي معلمان كردستان)، فرنود( انجمن رياضي معلمان اصفهان)، فرزان( انجمن رياضي معلمان چهارمحال و بختياري) و اتحاد( اتحاديه معلمان رياضي كشور) را نام برد.

● كاركردهاي آموزشي مجله هاي رياضي

از ويژگي هاي آموزش از طريق مجله هاي آموزشي رياضي، در دسترس بودن و فاصله كوتاه زماني در چاپ آنهاست. بنابراين همواره با سرعت مي توان تازه ترين روش هاي آموزشي و مطالب رياضي را به مخاطبان منتقل كرد. و نيز مي توان مخاطبان را در جريان آخرين دست آوردها، كنفرانس ها و رويدادهاي مهم رياضي قرار داد.

▪ در حال حاضر، معمولاً تيراژ كتاب هاي رياضي ۵ الي ۱۰ هزار نسخه است. در صورتي كه مجله هاي رياضي تيراژ بالاتري دارند و در نتيجه طيف وسيعتري از مخاطبان را پوشش مي دهند.

▪ علاوه بر آن، اگر مسايل مربوط به هنر گرافيك در مجله ها رعايت شود، با بهره جستن از اين هنر مي توان تنوّعي جذّاب ايجاد كرد و مطالب رياضي را از يكنواختي و خشكي كتاب هاي رياضي نجات داد. در نتيجه، انگيزه و علاقه براي مطالعه رياضي فزوني خواهد يافت.

▪ خواننده مجله با پرداخت مبلغي كه معمولاً مقدار آن از قيمت يك كتاب ـ حتي با همان قطع و تعداد صفحات مجله ـ كمتر است (بدليل تيراژ بالاي مجله) مي توانند از چندين مقاله در زمينه هاي مختلف و مسائل سرگرم كننده و متنوع برخوردار باشند.

▪ از ويژگي هاي ديگر مجله هاي رياضي، تشويق خوانندگان و به كار گرفتن استعدادهاست. گردانندگان مجله مي توانند حتي با ذكر يك اسم ، چاپ يك مسأله يا چاپ يك مقاله، محركي مفيدي براي معلمان و حتي دانش آموزان باشند. اين امر بارها تجربه شده و در نامه هايي كه به دفتر مجله ارسال مي شود، اين گونه مطالب بسيار به چشم مي خورد.

▪ گاهي اوقات كتاب هاي درسي به دليل محدوديت تعداد صفحات مطالب را به شكل خيلي فشرده عنوان مي كنند و در نتيجه كمبودهايي در كتاب هاي درسي به چشم مي خورد كه مجله هاي رياضي با چاپ مقالاتي مستقل يا دنباله دار، مي توانند آنها را پوشش دهند. بعضي از كاربردهاي رياضي مرتبط با رئوس مطالب درسي، بايد در مجله مطرح گردد، تا دانش آموز هم مفاهيم درس را عميق تر درك كند و هم بداند كه رياضي به چه دردي مي خورد.

▪ مجله رياضي مي توانند شامل تاريخ و فلسفه رياضي و سرگرمي هاي رياضي باشد، تا خلأهاي موجود در كتاب هاي درسي را از اين طريق جبران كند.

▪ كار ديگر مجله، آشنايي مخاطبان علاقه مند با نظريه ها و شاخه هاي جديد رياضي و آخرين دستاوردهاي جهاني است.

▪ تعداد شيوه هاي آموزشي خوب، به تعداد معلمان كارآزموده است و هر كس مي تواند شيوه هاي آموزشي موفق خود را در اختيار ديگران قرار دهد، براي اين منظور، از معلمان موفق مي خواهيم كه يك موضوع درسي را در نظر بگيرند و عملكرد خود را سر كلاس با توضيحات، مثال ها، تكاليف و غيره گزارش كنند. اين كار در مجله براي معلم مي تواند انتقال يك تجربه باشد، بنابراين معلمان رياضي به ويژه معلمان جوان مي توانند با مطالعه اين تجربه ها، روش آموزشي ديگري را پيدا كنند ( غير از روش خودشان ولي سازگار با آن ) و آن را در كلاس خود به كار گيرند . همچنين از طريق مصاحبه با پيشكسوتان آموزش رياضي كشور، مي توان تجربه هاي مفيد آموزشي را انتقال داد.

▪ بيشتر مجله هاي رياضي مشكلات درسي دانش آموزان را مطرح مي كنند و كمتر التفاتي به معلمان دارند. يكي از هدف هاي آموزشي رياضي به طور قطع آموزش معلمان است، بنابراين اگر قسمتي از مجله را به معلمان اختصاص دهيم و براي آنان بنويسيم، در نتيجه از اين طريق به طور غير مستقيم، دانش آموزان را هم آموزش داده ايم.

▪ آگاه كردن مخاطبان از فهرست موضوعي آخرين كنفرانسها و رويدادهاي رياضي در داخل و خارج از كشور.

● ويژگي مقالات مجله آموزش رياضي

اصولاً ارتباط آموزشي بين يك مجله آموزش رياضي با مخاطبان خود يك ارتباط غيركلامي و اصطلاحاً «مقاله اي» است و اين يكي از حساسترين جوانب كار است. زيرا مقالات بايد به گونه اي باشند كه مخاطب بدون واسطه بتواند به اهداف آموزشي مقاله برسد و حداكثر استفاده را ببرد. مقاله ها بايد به گونه اي باشند كه ارتباط بين يك مقاله آموزشي و مخاطب آن، ارتباطي مانند معلم و شاگرد در سر كلاس باشد. البته، معلم هنگام تدريس در كلاس مثال هايي ارائه مي كند كه آوردن آنها روي كاغذ كار مشكلي است. همچنين ممكن است با رفتارش، نوع حرف زدنش و مثال هايي كه مطرح مي كند، باعث جذب دانش آموزان شود، اما در يك مقاله، دانش آموز حروف و اعداد را مي بيند.

بنابراين، مقالات بايد با زباني گويا، مطالب را به مخاطب عرضه كنند و ابهامي نداشته باشند يا اگر در يك مقطع، مبهم باشند، در مقطعي ديگر به گونه اي كه نوعي آموزش در آن نهفته باشد، جواب وي آن ابهام باشند. به عنوان مثال اگر در مقاله اي عنوان كرديم كه " اگر تابعي مانند f داراي نقطه ماكزيمم نسبي باشد، آن گاه در آن نقطه مشتق تابع برابر صفر است ولي عكس آن برقرار نيست (ايجاد ابهام)" ، بايد در قسمت ديگر مقاله اين ابهام رفع شود و به مقاله هاي بعدي ارجاع داده نشود و با يك مثال نقض به صورت زير نشان مي دهيم كه عكس حكم بالا برقرار نيست:

در تابع ۳ f(۰)=۰ ، f/ (x)=x اما در نقطه ۰= f تابع ماكزيمم ندارد.

اين كه آيا مجله هاي رياضي تا چه حد رسالت خود، يعني نقش معلم گونه خود را توانسته اند ايفا كنند، سؤالي است كه مخاطبان مجله بهتر و دقيقتر مي توانند به آن پاسخ بدهند و در واقع بهترين الگوها و خط مشي ها از همين بازخوردها به دست مي آيند و همواره مجله هاي رياضي و دست اندركاران آنها را مجاب مي كند كه در معرض نظرخواهي و ارزشيابي قرار بگيرند.

به اعتقاد ما يكي از عامل هاي مؤثر در پيشرفت و پيشبرد اهداف آموزشي، رقابت سالم و سازنده است و اين امر در مورد مجله هاي رياضي و چاپ مقالات از طرف مؤلفان و مترجمين نيز صادق است. لذا اگر تعداد مجله هاي رياضي در مقاطع مختلف بيشتر باشد، اين رقابت بيشتر خواهد شد و بي ترديد كيفيت كار بالا خواهد رفت .

منابع :
----------------------
aftab.ir
جزیره دانش
سازمان آموزش و پرورش استان خراسان
----------------------

کلمات کليدي :
----------------------
مجله های ریاضی-آموزش ریاضی-تاریخچه مجلات ریاضی-كاركردهای آموزشی مجله های ریاضی-ویژگی مقالات مجله آموزش ریاضی-
----------------------

نام ثبت کننده مقاله : parvaz2006

اين مقاله 1776 بار مطالعه شده است

از تاريخ 3 آبان 1389 تعداد 1865052 مقاله از اين وبسايت به صورت فايل PDF دانلود شده است

تذکر :
در صورتی که این مقاله از دیدگاه شما کامل نیست میتوانید جهت ارتقاء وبسایت مقاله های مرتبط را بصورت رایگان درج نمایید.

URL