معرف رنگي

لينک کوتاه اين مقاله :
http://www.niazemarkazi.com/article/pdf/10011464.html

61

معرف رنگي

اطلاعات اوليه
انواع گوناگوني از ترکيبات ، هم سنتزي و هم طبيعي وجود دارند که بر حسب PH محلولي که در آن حل مي‌شوند، رنگ متفاوتي به خود مي‌گيرند. بعضي از اين مواد هزاران سال است که براي نشان دادن خصلت اسيدي يا بازي آب‌ها بکار گرفته شده‌اند. اين ترکيبات همچنين براي شيميدان عصر حاضر که از آنها براي تخمين PH محلول‌ها و تشخيص نقطه پاياني در تيتراسيون‌هاي اسيد – باز سود مي‌برند، اهميت زيادي دارند.
رنگ شناساگر
محلولي که محتوي يک شناساگر باشد، با تغييرات PH ، يک تغيير پيوسته در رنگ از خود ظاهر مي‌سازد. لکن ، چشم انسان به اين تغييرات حساس نيست. نوعا از يک گونه بايد پنج تا ده برابر بطور اضافي موجود باشد تا رنگ آن گونه به چشم بيننده يک رنگ غالب به نظر آيد. افزايش بيشتر در اين نسبت هيچ تاثير قابل روئيتي ندارد. فقط در ناحيه‌اي که نسبت از پنج تا ده برابر براي يک شکل به نسبت مشابهي براي يک شکل تغيير کند، بنظر مي‌آيد که رنگ محلول تغيير کرده است.

پس ، تغيير رنگ صوري شامل يک تغيير عمده در وضعيت تعادل شناساگر است. بعضي از شناساگرها نياز به تغيير نسبت کمتري دارند و بعضي ديگر ، به تغيير بيشتر. بعلاوه ، تفاوت قابل توجهي نيز در توان افراد مختلف جهت تشخيص رنگ وجود دارد. در حقيقت ، شخص مبتلا به کور رنگي ممکن است قادر به تشخيص هيچ گونه تغيير رنگي نباشد.
دامنه PH براي تغيير رنگ
دامنه‌اي از PH که يک شناساگر معين در آن دامنه تغيير رنگ مي‌دهد به ثبات يونش شناساگر بستگي دارد. براي شناساگرهايي که اسيدي ضعيف هستند هر اندازه ثابت يونش کوچکتر باشد، دامنه PH تغير رنگ آن بالاتر است.



نام شناساگر گستره PH براي تغيير رنگ رنگ اسيدي رنگ قليايي
آبي تيمول 1.2--2.8 قرمز زرد
آبي تيمول 8.0--9.6 زرد آبي
زرد متيل 2.9--4.0 قرمز زرد
نارنجي متيل 3.1--4.4 قرمز زرد
سبز برموکرزول 3.8--5.4 زرد آبي
قرمز متيل 4.2--6.3 قرمز زرد
کاغذ تورنسل(ليتموس) .50--8.0 قرمز آبي
آبي ترموتيمول 6.0--7.6 زرد آبي
قرمز فنول 6.4--8.0 زرد قرمز
فنل فتالين 8.0--9.6 بي رنگ قرمز
زرد آليزارين 10.1--12..0 بي رنگ بنفش

انواع شناساگر
معمولا مي‌توان براي هر گسترده‌اي از PH ، شناساگري مناسب يافت. تعدادي از شناساگرهاي معمولي در جدول زير آمده‌اند.

شناساگرهاي فتالين
اکثر شناساگرهاي فتالين (فتالئين) در محلول‌هاي اسيدي ملايم ، بي‌رنگ‌اند، و در محيط قليايي رنگهاي گوناگوني از خود ظاهر مي‌کنند. در محلول‌هاي قليايي شديد ، رنگ اين شناساگر بتدريج محو مي‌شود که در بعضي از کاربردها اين امر پديده نامناسبي است و بصورت يک گروه ، فتالين‌ها در آب بسختي حل مي‌شوند و حلال معمولي اين گروه از شناساگرها ، اتانول است. معروفترين شناساگر فتالين ، فنل فتالين است.

شناساگرهاي سولفون فتالين
بسياري از سولفون فتالين‌ها ، دو گستره تغيير رنگ مفيد دارند. يکي در محلول‌هاي نسبتا اسيدي و ديگري در محيط‌هاي خنثي يا بازي ملايم واقع مي‌شود. برخلاف فتالين‌ها ، رنگ بازي اين گروه در محيط قليايي پايدار است. بواسطه قدرت اسيدي قابل توجه سولفون فتالين (سولفون فتالئين) ، معمولا از نمکهاي سديم آنها جهت تهيه محلول شناساگرها استفاده مي‌شود.

ساده‌ترين شناساگر از گروه سولفون فتالين ، فنل سولفون فتالين است که به نام قرمز فنول معروف است.


شناساگرهاي آزاد
اکثر شناساگرهاي آزاد با افزايش قدرت بازي ، يک تغيير رنگ از قرمز زرد از خودشان مي‌دهند. گستره انتقال آنها عموما در قسمت اسيدي است. نمونه‌هايي که بيشترين برخورد را با آنها داريم عبارتند از نارنجي مبيل و قرمز متيل(متيل اورانژ).
متغييرهاي موثر بر رفتار شناساگرها
فاصله‌اي از PH که در آن يک شناساگر معين تغيير رنگ مي‌دهد با دما ، قدرت يوني محيط ، حضور حلال‌هاي آلي و حضور ذرات کلوئيدي تغيير مي‌کند. بعضي از اين عوامل ، بخصوص دو مورد آخر ، مي‌توانند موجب جابجايي اين فاصله به اندازه يک واحد PH يا بيشتر شوند.

منابع :
----------------------
http://daneshnameh.roshd.ir
----------------------

کلمات کليدي :
----------------------
معرف رنگی -رنگ شناساگر-انواع شناساگر-شناساگرهای سولفون فتالین-شناساگرهای آزاد-
----------------------

نام ثبت کننده مقاله : parvaz2006

اين مقاله 377 بار مطالعه شده است

از تاريخ 3 آبان 1389 تعداد 1865113 مقاله از اين وبسايت به صورت فايل PDF دانلود شده است

تذکر :
در صورتی که این مقاله از دیدگاه شما کامل نیست میتوانید جهت ارتقاء وبسایت مقاله های مرتبط را بصورت رایگان درج نمایید.

URL