نیازمندیها | نیازمرکزی
   
 
شرح مقاله

آشنايي با واژگان تخصصي نفت





لينک کوتاه اين مقاله :
http://www.niazemarkazi.com/papers/10000564.html

 (بوسيله پي دي اف ساز شماره 1 ) PDFدريافت اين مقاله به صورت فايل   دريافت اين مقاله به صورت فايل پي دي اف بوسيله پي دي اف ساز شماره 2 ترجمه متن اين مقاله به زبان انگليسي آشنايي با واژگان تخصصي نفت

آشنايي با واژگان تخصصي نفت

● زمين شناسي

▪ سن هاي زمين شناسي:

سن هاي زمين شناسي شامل ۵ دوره است که به ترتيب از قديم به جوان عبارتند از:

۱) پري کامبرين : بيش از ۵۶۰ ميليون سال پيش

۲) پالئوزوئيک : ۲۴۵-۵۶۰ ميليون سال پيش

۳) مزوزوئيک : ۶۵-۲۴۵ ميليون سال پيش

۴) سنوزوئيک که شامل ۲ دوره است:

۱-۴) ترشياري: ۲-۶۵ ميليون سال پيش

۲-۴) کواترنري: از ۲ ميليون سال پيش تا کنون

▪ سازند:
به مجموعه ي رسوبات سنگ شده اي گفته مي شود که برخي از ويژگي هاي آن ها مانند سن، نوع فسيل، جنس، پيوستگي (قطع شدگي در آن ديده نشود و گسلي آن را قطع نکرده باشد)، ضخامت، رنگ و .... تا حدودي مشترک است. در اين ميان سن و نوع فسيل سازند از اهميت بيشتري برخوردار است. ممکن است برخي از اين ويژگي ها در يک سازند مشترک نباشد. به طور مثال سازند آسماري در ميدان اهواز و مارون داراي ضخامت هاي متفاوتي است. اما به دليل آن که ساير ويژگي هاي سازند همچنان در ميدان هاي مختلف يکسان است، آن را يک سازند واحد مي شناسند. يک سازند ممکن است از يک يا چند لايه ي رسوبي تشکيل شده باشد. البته لايه هاي يک سازند کاملاً به هم پيوسته هستند.

▪ جنس سنگ( Lithology ):
به جنس سنگ، ليتولوژي سنگ گفته مي شود بعنوان نمونه وقتي گفته مي شود ليتولوژي سازند آسماري از نوع سنگ آهک است در واقع به اين معني است که جنس سنگ سازند آسماري از جنس آهک است.

▪ شيل (Shale):
سنگ شيلي به سنگي گفته مي شود، که ذرات تشکيل دهنده ي آن بسيار ريز است و داراي لايه بندي هاي خيلي خيلي نازکي است که به آن ها تورق گويند از ويژگي هاي اين نوع سنگ اين است داراي تخلخل بسيار زياد است اما اين تخلخل ها بسيار ريز هستند و تراوايي اين نوع سنگ بسيار پائين است و در نتيجه اين نوع سنگ معمولا نمي تواند بعنوان سنگ مخزن عمل کند اما از آنجا که معمولا درون اين نوع سنگ ها مواد آلي وجود دارد مي تواند به عنوان سنگ منشاء عمل کند.

▪ گنبدهاي نمکي (salt dome):
هميشه يک لايه در اعماق زياد وجود دارد که از جنس نمک است از آن جا که نمک داراي چگالي کم است و همچنين خاصيت روان کنندگي (Lubricant) دارد لايه هاي ديگر براحتي روي آن مي لغزند اما اگر نيرويي از اطراف اين لايه را تحريک کند و به آن فشار آورد اين لايه کم چگال، به سمت بالا شروع به حرکت مي کند و در لايه هاي بالايي خود نفوذ مي کند و به سمت سطح زمين روانه مي شود و ممکن است اين حرکت در اعماق زمين متوقف شود و يا اينکه اين گنبد نمکي لايه هاي زمين را طي کند و به سطح زمين برسد و گنبد هايي از نمک ظاهر شود اين گنبدهاي نمکي به دليل اينکه داراي ترآوايي کم و شکل پذيري خوبي هستند مي توانند به عنوان يک پوش سنگ (Cap rock) خوب عمل کنند.

▪ برون زد(out crops):
بخشي از سازند که به سطح زمين رسيده و بدون حفاري امکان دسترسي مستقيم به آن وجود دارد.

▪ Type section :
بهترين محلي که مي توان برون زد يک سازند را مورد مطالعه قرار داد، به طوري که نمونه بدست آمده تقريباً مي تواند تمامي خصوصيات آن سازند را نشان دهد.

▪ سطح فرسايشي(Erosional surface):
سطحي که توسط عوامل فرسايشي(مانند آب،باد، و( ... فرسايش يافته است

▪ مخزن (Reservoir):
به بخش هايي از يک سازند که داراي نفت يا گاز باشد و تغييرات فشار قابل توجهي نداشته باشند، مخزن نفت يا گاز گفته مي شود. بنابراين ممکن است يک سازند داراي چندين مخزن باشد.

▪ سنگ منشأ يا سنگ مادر (source rock) :
سنگي که نفت در آن پديد مي آيد. در واقع سنگ منشأ، محيط تشکيل نفت خام در ميليون ها سال پيش بوده است. نفت پس از تشکيل در اين محيط به سمت سنگ مخزن حرکت مي کند و در آن جا ذخيره مي شود.

▪ پوش سنگ (seal rock) يا (Cap rock) :
سنگي که روي سنگ مخزن وجود داشته و داراي تراوايي بسيار پاييني است به نحوي که مانع از خروج نفت از سنگ مخزن شود.

▪ مهاجرت( Migration) :
به جريان حرکت نفت و يا گازاز سنگ مشأ به سنگ مخزن پديده ي مهاجرت گفته مي شود.

▪ سيستم نفتي(Oil System) :
به مجموعه ي سنگ منشأ، سنگ مخزن و پوش سنگ يک سيستم نفتي مي گويند.

▪ ميدان(Field) :
به مجموعه ي يک يا چند مخزن نفت که داراي ساختار (ساختار تله نفتي) مشابهي باشند، يک ميدان نفتي مي گويند.

▪ حوضه(Province) :
به مجموعه ي يک يا چند ميدان نفتي که خصوصيات چينه شناسي يکساني داشته باشند، حوضه نفتي مي گويند. هر حوضه شامل چند سيستم نفتي است.

▪ کروژن(Kerogen) :
کروژن به مواد آلي درشت دانه اي گفته مي شود که توانايي انحلال در اسيدهاي آلي را ندارند.

▪ بلوغ مواد آلي (Maturation) :
مسير تغيير و تحولات مواد آلي درون سنگ منشأ را " بلوغ (Maturation) مواد آلي" گويند.

● عمليات هاي اکتشاف

▪ روش هاي سطحي:
گاه مطالعه برخي از نشانه ها در سطح زمين مي تواند راهنماي ما براي کشف مخازن احتمالي باشد. که اين نشانه ها شامل : برونزد(outcrop)، چشمه هاي نفتي (oil spring)،حوضه ي رسوبي و... باشند.

▪ روش هاي ثقل سنجي و مغناطيسي سنجي:
اين ۲ روش براي شناسايي مخازن نفتي اي که ساختارهاي مشخص و معيني (مثل طاقديس) در اعماق کم دارند به کار مي روند. البته با روش مغناطيس سنجي تلوريک (telluric) مي توان مخازن تا حدي عميق را نيز شناسايي کرد. در روش ثقل سنجي اساس کار اين گونه است که تغيير شتاب جاذبه ثقل در نقاط مختلف را مي توان به تغيير ماهيت سنگ يا تغيير ساختار، مخصوصا ساختارهاي طاقديس نسبت داد.

▪ ژئوشيمي:
علمي است که به مطالعه ي سنگ منشا و سنگ مخزن و ارتباط آن ها با هم مي پردازد و در مطالعه ي سنگ منشا نقش بسزايي دارد و اطلاعاتي شامل نوع کروژن، مرحله ي بلوغ و ... در اختيار قرار مي دهد. براي کسب اطلاعات بيشتر اينجا را کليک کنيد

▪ مطالعه لرزه نگاري(seismic) :
در روش لرزه نگاري امواج لرزه اي در اثر انفجار به صورت موج هاي مکانيکي در لايه هاي درون زمين منتشر مي شوند؛ براي اين که بازتاب اين امواج از لايه هاي مختلف، دريافت شود، گيرنده هايي (Geophone) بر روي زمين تعبيه شده اند که بازگشت اين امواج را ثبت مي کنند. منابعي که براي ايجاد اين لرزه ها بکار مي رود مي تواندچاله هايي که از مواد منفجره پر شده است، يا دستگاه vibrosize باشد.اين عمليات ها در ابعد مختلف :۲ بعدي (۲-Dimensional)، بعدي (۳- Dimensional) و حتي به روش ۴ بعدي ( ۴- Dimensional) انجام مي گيرند.

▪ چاه هاي اکتشافي:
تنها راه حل براي شناسايي مخزن و اثبات وجود سيال در درون آن ها،به صورت قطعي حفر چاه هاي اکتشافي است. روش هاي مطالعات سطحي،ثقل شنجي و مغناطيس سنجي،لرزه نگاري،ژئوشيمي و... اطلاعات اوليه را براي حفر اولين چاه در اختيار متخصصين اکتشاف قرار مي دهند؛ اين متخصصين براي دست يابي به دقت بيشتر در اطلاعات خود بايد چاه هاي اکتشافي را در مخزن حفر کنند.

● خصوصيات سنگ و سيال

▪ تخلخل(porosity) :
بخشي از حجم سنگ که توسط بخش جامد اشغال نشده است؛ در واقع قسمت هاي خالي سنگ را تخلخل گويند. نفت خام، گاز و آب در درون تخلخل هاي سنگ وجود دارند. حجم اين تخلخل ها از مقياس ميکرو تا مقياس هاي بزرگ تغيير مي کند.

▪ خميره سنگ(matrix) :
مجموع قسمت هاي جامد تشکيل دهنده سنگ ها را به جز «قسمت رسي آن» گويند. علت اين امر آن است که سنگ هاي رسي به دليل تراوايي بسيار پاييني که دارند، تأثيري بسيارمنفي و نامطلوبي بر تراوايي و کيفيت کل مخزن مي گذارند. بنابراين محاسبه ي درصد رس موجود در سنگ به عنوان يک عامل مجزا از خميره از درجه اهميت بالايي برخوردار است.

▪ درجه ي تخلخل(degree of porosity) :
نسبت حجم فضاهاي خالي سنگ به حجم کل سنگ، درجه ي تخلخل گفته مي شود.

▪ نفوذپذيري يا تراوايي ( Permeability) :
توانايي سنگ براي عبوردهي سيالي (با گران روي مشخص و در فشار مشخص) از درون خلل و فرج خود را Permeability مي گويند. نفوذ پذيري مطلق تنها به خصوصيات سنگ بستگي دارد، اما نفوذپذيري نسبي علاوه برخصوصيات سنگ، به خصوصيات سيال و درصد اشباع(سنگ از سيال) نيز بستگي دارد.

ـ توضيح: منظور ازگران روي مقاومت سيال در برابر جريان و حرکت است.

▪ شکاف مصنوعي (Hydraulic Fracturing ):
از نقطه نظر مهندسي نفت و گاز و بهره برداري از مخازن هيدروکربوري، افزايش بهره دهي در چاه ها به ويژه در چاه هايي با نفوذ پذيري کم يا چاه هاي آسيب ديده يکي از مهمترين اهداف مي باشد. تا به امروز روش هاي متفاوتي براي افزايش ميزان بهره دهي چاه ها ارائه و انجام شده است که هر يک مي تواند به طريقي موجب بهبود عملکرد چاه ها گردد. از مهمترين روش هاي بهبود بهره دهي چاه ها، اثر گذاشتن بر فيزيک سنگ مخزن مي باشد که در آن سعي مي شود تا ساختار فيزيکي سنگ مخزن بهبود يابد. از جمله مهم ترين اين روش ها مي توان به ايجاد شکستگي هاي مصنوعي در سنگ مخزن اشاره کرد.

▪ درجه اشباع(degree of saturation) :
درجه اشباع يک سيال، عبارت است از درصدي از حجم فضاهاي خالي سازند که توسط آن سيال اشغال شده است.

▪ درجه شوري(salinity) :
ميزان نمک محلول در آب سازندي را گويند

▪ کشش سطحي(IFT) :
نيرويي که بين سطح دو سيال(مانند نفت و آب، نفت و گاز، يا گاز و آب) ايجاد مي شود.

▪ نقطه شبنم(Dew point) :
شرايط دما و فشاري که در آن اولين قطره مايع ايجاد مي شود و تا قبل اين نقطه فقط فاز گاز داريم.

▪ Cricondenterm :
حداکثر دمايي که در آن سيال به صورت دو فازي(گاز و مايع) است.

▪ نقطه ي بحراني (Critical point):
حداکثر فشاري که در آن سيال به صورت دو فازي(گاز و مايع) است.

▪ Black oil : نفت سنگين.

▪ Volatile oil : نفت سبک.

▪ Gas Condensate : گاز ميعاني.

▪ Wet gas : گاز تر.

▪ Dry gas :گاز خشک.

▪ نقطه ي حباب يا شبنم (Bubble Point Pressure) :
با افت فشار مخزن، گاز محلول در نفت توانايي آن را پيدا مي کند که از نفت خارج شود، «فشارنقطه ي حباب يا (فشار اشباع)» فشاري است که اولين حباب گاز از نفت جدا مي شود. روشن است که در فشار هاي بالاتراز آن تنها يک فاز مايع و در فشار هاي پايين تر از آن دو فاز مايع و گاز وجود دارد.

در شکل مي توانيد منحني نقطه ي حباب، نقطه ي بحراني و نقطه ي شبنم را براي يکي از انواع سيالات مشاهده کنيد.

● چاه پيمايي

▪ چاه پيمايي يا لاگ (logging):
چاه پيمايي ابزاري است که اطلاعاتي درباره ي تغييرات خواص فيزيکي سازندهايي که چاه آن ها را قطع کرده و همچنين سيال (همچون نفت، گاز و آب) موجود در آن ها را در اختيار مهندسين نفت قرار مي دهد. هر لاگ شعاع بررسي مشخصي دارد. انواع لاگ ها عبارتند از:

۱) نگارهاي الکتريکي

۲) نگارهاي هسته اي

۳) نگارهاي صوتي

۴) نگارهاي الکترومغناطيسي

۵) نگار دماسنجي

۶) نگار شيب سنجي

۷) نگار تصويرساز

۸) تکنيک هاي جديد چاه نگاري

▪ مقاومت ويژه الکتريکي(Resistivity):
ميزان مقاومت مواد در برابر جريان الکتريسيته (حرکت الکترون) در درون آن است. با بدست آوردن مقاومت ويژه مي توان برخي از اين خواص را شناسايي کرد. مقاومت ويژه الکتريکي مبناي محاسبه ميزان شوري سيال است. نوعي از مقاومت ويژه که در ادامه به آن پرداخته شده است، مبناي محاسبه تحرک پذيري سيال واقع مي شود. همچنين تشخيص نوع و حجم سيال درون سازند و پارامتر هاي مهم ديگر از طريق محاسبه مقاومت ويژه امکان پذير است.

▪ مقاومت الکتريکي ظاهري:
مقاومتي است که توسط لاگ اندازه گيري مي شود، معمولاً با مقدار واقعي مقاومتي که قصد اندازه گري آن را داريم، متفاوت است. چرا که اثر لايه هاي مجاور، نازک بودن لايه، دقت اندازه گيري لاگ، خطا در انجام عمليات لاگ کيري و ... موجب مي شود، مقاومت مورد نظر به درستي اندازه گيري نشود. به همين دليل بايد تصحيحات لازم روي داده هاي لاگ انجام شود تا بر دقت کار افزوده شود.

▪ Rt :مقاومت الکتريکي ويژه زون دست نخورده

▪ Rmf :مقاومت الکتريکي ويژه گل حفاري فيلتره شده داخل سازند

▪ Rw :مقاومت الکتريکي ويژه آب درون سازندي

▪ Rxo :مقاومت الکتريکي ويژه بخشي از سنگ که توسط گل حفاري فيلتره شده اشغال شده است. اين مقاومت الکتريکي در بررسي توانايي تحرک نفت در درون سازند (Mobility) کاربرد دارد که با روشن شدن آن، مي توان پارامتر هاي ديگري همچون حجم درجاي نفت را محاسبه کرد.

▪ Rt :مقاومت الکتريکي ويژه زون دست نخورده

ـ نکته:
هنگامي که هدف ما بررسي Rt است، بايد توجه داشته باشيم، آنچه در واقع دستگاه اندازه گيري مي کند، مقاومت الکتريکي ظاهري محيط بررسي است و براي رسيدن به هدف بررسي يعني Rt بايد اثر بقيه پارمترها مثل مقاومت الکتريکي ويژه گل حفاري ، قطرچاه واثر) Rs مقاومت الکتريکي لايه هاي مجاور لايه مورد مطالعه است)را حذف کنيم.

▪ Ro :مقاومت الکتريکي ويژه سنگي که ۱۰۰ درصد فضاي خالي آن، ازآب اشباع شده است

▪ قدرت تفکيک قائم يا جداسازي قائم :
توانايي دستگاه در مشخص کردن مرز بين لايه هاست. هر چه قدرت جداسازي قائم بيشتر باشد، لايه هاي نازک بهتر قابل شناسايي هستند.

▪ بازه(AM) :
فاصله ميان چشمه(فرستنده) و گيرنده را «بازه» گويند. هر چه اين فاصله بيشتر باشد شعاع بررسي بزرگ تر، اما جداسازي قائم کم ترمي شود.

▪ اثر کامپتون :
هنگامي که پروتوي گاما به الکتروني برخورد مي کند، مقداري از انرژي خود را صرف خارج کردن آن الکترون از اتمش مي کند و بخش ديگر انرژي آن در امتداد ديگري منتشر مي شود. به اين پديده اثر کامپتون مي گويند.

پرتوهاي گاما ذرات بدون جرمي هستند که با سرعت نور منتشر مي شوند.

▪ زون رخنه(invaded zone) :

منطقه اي که توسط گل حفاري تحت تاثير قرار گرفته است.
▪ زون دست نخورده(intact zone) :
منطقه اي که توسط گل حفاري تحت تاثير قرار نگرفته است، يعني هيچ يک از بخش هاي گل حفاري به آن جا نرسيده است.

▪ زون انتقالي(transition zone) :
منطقه ي بين زون آغشته و زون دست نخورده را گويند که در اين منطقه شرايط زون آغشته کم کم به شرايط زون دست نخورده تبديل مي شود.

▪ گل کبره(mud cake) :
منطقه اي که توسط قسمت جامد گل حفاري تحت تاثير قرار گرفته است(گل حفاري از دو قسمت تشکيل شده است ۱ قسمت آن سيال است و قسمت ديگر ذرات جامد است که در سيال ، محلول يا بصورت معلق هستند) .

▪ «گل کبره» و «فيلتراي گل» :
هنگامي که گل حفاري به درون سنگ وارد مي شود، ابتدا قسمت جامد گل در خلل و فرج بخشي از سنگ گير مي کند. به اين بخش از گل حفاري که در درون سنگ گير افتاده گل کبره گويند. اما بخش محلول گل که بيشتر در سنگ نفوذ مي کند و منطقه بيشتري از آن را تحت تأثير خود قرار مي دهد، فيلتراي گل گويند.

▪ آب سازند :
آبي که به طور طبيعي از ميليون ها سال پيش در درون سازند باقي مانده است.

▪ شعاع بررسي :
شعاع بررسي يک لاگ مشخص مي کند که دستگاه تا چه شعاعي پيرامون چاه مي تواند خصوصيات سنگ و سيال را مشخص کند.

▪ توانايي تحرک نفت (Mobility) :
منظور توانايي تحرک نفت در درون سازند است که در يک فشار مشخص و در برابر فشار تزريق مشخص سيال ديگري محاسبه مي شود.

▪ دبي (Rate) :
مقدار حجم سيالي که در واحد زمان (معمولا يک روز) از چاه توليد مي شود. واحد آن متر مکعب در روز يا گالن در روز است.

▪ غلظت وزني :
غلظت وزني کاني پرتوزا مشخص مي کند که از نظر وزني، چه مقدار از سازند از کاني هاي پرتوزا تشکيل شده است.

▪ چگالي :
چگالي، نسبت جرم به حجم هر ماده است.

● مطالعات مخزن و واژگان مرتبط

▪ ازدياد برداشت(Enhanced Oil Recovery : EOR) :
کليه روش هايي که طي آن به مخازني که تحت شرايط طبيعي خود قادر به توليد اقتصادي نيستند، از بيرون انرژي داده شده و يا موادي درآن ها تزريق شود، روش هاي ازدياد برداشت گويند.

▪ چاه آزمايي(Well Testing):
به محض حفر يک چاه در درون مخزن و آغاز استخراج سيال درون آن، تغييراتي در پارامتر هاي مخزني مانند فشار، حجم سيال درون مخزن، گرانروي سيال و... ايجاد مي شود. تغيير پارامتر هاي مخزن باعث تغيير رفتار مخزن مانند چگونگي فاز هاي سيال(مايع و گاز) درون مخزن، در نتيجه چگونگي فازهاي سيال استخراج شده، ميزان دبي و... مي شود.

بنابراين با گذشت زمان و ادامه ي برداشت از مخزن، رفتار مخزن تغيير مي کند. در واقع پارامترهاي مخزن به نوعي تابع زمان هستند. عمليات چاه آزمايي (Well Testing) تجزيه و تحليل رفتار مخزن و چاه بر اساس زمان است؛ نتايج حاصل از آن مي تواند تأثير زيادي در تشخيص مقادير واقعي پارامترهاي مخزني داشته باشد، از اين رو چاه آزمايي يکي از مهم ترين ابزار هاي مهندسان براي شناخت مخزن نفت محسوب مي شود. به دست آوردن مقدار واقعي اين تغييرات نقش عمده اي در ايجاد يک مدل دقيق و به روز از مخزن دارد.

▪ زمان ميان بر(Break through time):
هنگامي که از چاه نفتي در حال بهره برداري، آب زيادي برداشت کنيم، اصطلاحا گفته مي شود که چاه به آب خورده است يا break through time اتفاق افتاده است و ديگر بهره برداري از آن چاه مقرون بصرفه نيست.

▪ Fingering :
سطح تماس بين ۲ سيال معمولا يک صفحه کاملا صاف نيست و مقداري از سيالي که داراي قدرت تحرک بيشتري است به داخل مرز ميان ۲ سيال نفوذ مي کند سطح تماس سيال ها ي داخل مخزن نفتي و گازي نيز به همين صورت است اين پديده يعني Fingering مخصوصا در هنگام تزريق آب به مخزن به منظور برداشت نفت بيشتر،خود را بيشتر نشان مي دهد از آن جا که آب داراي تحرک بيشتري است از سطح تماس آب تزريقي و نفت عبور کرده و سطح تماس اين ۲ سيال شکل انگشتان دست را به خود مي گيرد به اين علت اين پديده Fingering گويند و باعث مي شود که آب تزريقي به داخل مخزن، سريع تر به چاه برداشتي برسد و اصطلاحا زودتر چاه ما به آب بخورد و پديده break through time اتفاق بيافتد. با وقوع اين حادثه و افزايش نسبت آب به نفت برداشتي ، ديگر برداشت از آن چاه مقرون بصرفه نيست.

▪ مهاجرت ماسه (Sand migration) :
درمخازن ماسه سنگي يا مخازني که داراي مقداري ماسه هستند اگر ماسه شل (loose) باشد، هنگام برداشت نفت يا گاز از آن مخزن، اين ذرات ماسه به داخل چاه وارد مي شوند و باعث مي شوند خلل و فرج (porosity)مسيرحرکت خود را پر کنند و کيفيت مخزن راکاهش دهند. هم چنين اين ذرات ماسه باعث ايجاد خوردگي در تاسيسات سر چاه و لوله هاي جداري مي شوند که بايد تمهيدات لازم جهت ثابت کردن(stable) اين ذرات ماسه انديشيده شود ومانع از مهاجرت آن ها به سمت دهانه چاه شد.

▪ اثر مخروطي (Gas & water coning):
درهنگام برداشت نفت از چاه اگربه شيوه ي درستي از مخزن برداشت نشود، نفت به اطراف حرکت کرده و گاز و آب به ترتيب در بالا و پايين ستون نفتي به حالت مخروطي به داخل ستون نفت وارد مي شوند، ارتفاع ستون نفت را در آن چاه کاهش مي دهند و باعث کاهش برداشت نفت از آن چاه مي شوند .

▪ آسفالتن (Asphalten):
بخش هاي سنگين نفت را که ظاهر آن همچون قير است را آسفالتن مي گويند. پديده تشکيل آسفالتن نيز از پديده هايي است که در بعضي از ميادين ايران هنگامي رخ مي دهد که بخش هاي سبک نفت به دلايل مختلف مانند water washing ، فعاليت ميکروب ها(اين ميکروب ها مي تواند به طور طبيعي در مخزن باشند يا هنگام تزريق آب به مخزن اگر ناخالصي هاي آب گرفته نشود (آب treat نشود) و حاوي اين ميکروب ها باشد وارد مخزن مي شود)، از آن جدا شده و يک لايه آسفالتن در قسمت زيرين مخزن تشکيل مي شود که باعث قطع ارتباط مخزن با قسمت آبران آن شده و انرژي لازم براي بالا آمدن نفت را از آن مي گيرد.

▪ مخازن گاز ميعاني(Gas Condensated Reservoir):
به مخازني گفته مي شود که گاز موجود در آن ها در شرايط دما و فشار سطحي به نفت تبديل مي شود و اين نوع نفت بسيار سبک است و داراي API بالايي (در حدود ۵۰ API )است.

▪ نسبت گاز به نفت[GOR) Gas oil ratio )] :
نسبت گاز به نفت را گويند. در واقع نسبت گاز به نفت را در شرايط دما و فشار سطح زمين را GOR گويند.

▪ فشار اشباع(Bubble Point Pressure) :
با افت فشار مخزن، گاز محلول در نفت توانايي آن را پيدا مي کند که از نفت خارج شود، «فشار اشباع» فشاري است که اولين حباب گاز از نفت جدا مي شود. روشن است که در فشار هاي بالاتراز آن تنها يک فاز مايع و در فشار هاي پايين تر از آن دو فاز مايع و گاز وجود دارد.

▪ PSI)Pound per square inch):
يک واحد فشار است که معمولا در صنعت نفت فشار را با اين واحد معرفي مي کنند.

هر يک PSI، معادل ۶۸۹۴/۷پاسکال است. هر پاسکال ۱ نيوتن بر متر مربع است. هر نيوتن تقريباً معادل يک دهم کيلوگرم است.

▪ API ) American petroleum Institution) :
در واقع معرف کيفيت نفت است و هر چه اين عدد افزايش يابد نفت سبکتر مي شود اگر اين عدد خيلي زياد شود( در حدود API ۵۰) نفت به (Condensated oil) نفت ميعاني تبديل مي شود و از اين مقدار بالاتر براي گازها بکار مي رود.

▪ Btu) British thermal unite) :
واحد گرماي بريتانيايي. يک واحد گرما است در واقع ارزش گرمايي سوخت را مشخص مي کند.

▪ کلاهک گازي (Gas Cap) :
در صورتي که در يک مخزن نفتي هر سه سيال آب، نفت و گاز وجود داشته باشد، ترتيب قرار گرفتن سيالات درون مخزن به گونه اي است که از پايين به بالا ابتدا آب، بعد نفت و سپس گاز قرار مي گيرد. به سازند ي که در آن گاز قرار دارد، سازند گازي و به سازندهاي ديگر سازندهاي نفتي و گازي مي گويند.
به بخش بالايي مخزن که حدفاصل ميان پوش سنگ و سطح تماس نفت و گاز است، کلاهک گازي مخزن نفتي مي گويند. گفتني است که برخي از مخازن فاقد کلاهک گازي، برخي ديگر فاقد بخش آب ده هستند و برخي فاقد هر دوي آن ها هستند.

▪ سفره آبي(Aquifer) :سازند آبي اي که در پايين مخزن مي تواند وجود داشته باشد.

▪ امتزاج پذيري (Miscibility) :دومايع را وقتي امتزاج پذير مي گويند که کاملاً درهم حل شده و اموليسون نسازند.

▪ اوپک (OPEC) :
اوپک که شکل خلاصه شده ي (Organizations of Petroleum exporting Countries) يعني سازمان کشورهاي صادرکننده ي نفت است . اين سازمان در ۱۴-۱۰ سپتامبر ۱۹۶۰ توسط ۵ کشور ايران، عربستان، ونزوئلا و کويت و عراق تشکيل شد که بعد از آن ۹ کشور ديگر الجزائر، قطر، نيجريه، امارات، اندونزي، ليبي، الجزيره، اکوادور، آنگولا به آن ها اضافه شدند. هدف از تشکيل اين سازمان کنترل سياست هاي قيمتي نفت بود.

▪ Isothermalهم دما (دماي ثابت) :معمولاً در مخزن دما تقريباً ثابت است و فرآيند هاي داخل مخزن را به صورت هم دما فرض مي کنند.

▪ اثر پوسته اي (Skin Effect) :اين اثر باعث کاهش تماس سنگ مخزن با دهانه چاه مي شود و مانند يک لايه ي نازک سطح سنگ که در تماس با چاه است را مي پوشاند.

▪ تحريک چاه(Well Stimulation) :هر فرايندي که طي آن بهره دهي چاه افزايش يابد و سيال با سرعت و انرژي بيشتري وارد چاه شود را تحريک چاه گويند مانند: اسيد کاري، تزريق مواد شيميايي و ...

▪ شاخص توليد( Productivity index) :
نسبت سيال توليد شده به سيال موجود در مخزن را گويند.

▪ اشباع بحراني ميعانات :
با رسيدن اشباع ميعانات به اين سقف، فاز مايع در قالب لايه ي مايع چسبيده به ديواره شروع به حرکت مي کند.

▪ CVD)Constant Volume Depletion ) تخليه با حجم ثابت :
در اين آزمايش حجم ثابت گرفته مي شود و با تغيير پارامتر فشار رفتار سيال را بررسي مي کنند.

▪CCE)Constant Composition Expansion)انبساط با ترکيب ثابت :
در اين آزمايش ترکيب سيال حفظ مي شود، و هيچ ترکيبي از سيال خارج نمي شود.

▪ Positive coupling effect :
گاز در اثر حرکت سريع خود ميعاناتي را که در سر راه خود دارد به درون چاه مي آورد وباعث تخليه ي ميعانات مي شود که يک اثر مثبت ايجاد مي کند.

▪ پوسته :
فاصله نزديک چاه که به دليل عواملي، خواص فيزيکي خود را از دست داده باشد. اين عوامل مي تواند ورود آب از گل حفاري به داخل سازند يا عوارض حاصل از مشبک کاري (سوراخ کردن) و هم چنين آزادشدن گاز نزديکي چاه، به دليل افت فشار و هم چنين رسوب آسفالتين(نوعي نفت بسيار سنگين با گرانروي بسيار بالا) مي تواند باشند. مقدار پوسته را با يک ضريب به اسم ضريب پوسته نشان مي دهند.

● حفاري

▪ انواع حفاري:
براي


منابع :
----------------------
aftab.ir
خبرگزاری ایسنا ( www.isna.ir )
----------------------

کلمات کليدي :
----------------------
حفاری- انواع حفاری- مطالعات مخزن- چاه پیمایی- زمین شناسی- نفت- واژگان تخصصی نفت
----------------------

نام ثبت کننده مقاله : parvaz2006

اين مقاله 7953 بار مطالعه شده است



مقالات مرتبط

نسخه اي براي آشنايي با گياهان دارويي

دانه، برگ، ريشه، عصاره و پوست درختان و انواع گياهان موجود در طبيعت، اولين ترکيباتي بود که آدمي از بدو تولد به جاي قرص و ديگر داروهاي شيميايي از آن براي درمان بيماري ها بهره گرفته است. اين ترکيبات اگرچه جنبه ... ادامه ...

کاربردهاي نفت و مشتقات آن در روزگار باست ...

منطقه اي که امروزه با منابع فراوان نفت و گازش تحت عنوان خاورميانه مي شناسيم و در عين حال قديمي ترين تمدنهاي مشرق زمين،ايران و بين النهرين نيز در آن قرار دارند ، کهن ترين نمونه ها از کاربردهاي نفت و گاز در ر ... ادامه ...

توليد نفت و بنزين از زباله گياهي و ميکرو ...

پژوهشگران شرکت هاي بيوتکنولوژي در "دره سيليکون" که منطقه اي در جنوب شرقي سانفرانسيسکو است, درصدند با استفاده از زباله هاي گياهي و تغيير ساختار ژنتيکي باکتري ها و مخمرهاي آبجو از طريق فناوري ژنتيک، ... ادامه ...

آشنايي با مباني اکتشاف نفت و گاز

در بخش بالا دستي نفت اولين مرحله براي دست يابي به نفت و بهره برداري از آن، اکتشاف مخازن نفتي است. ابتدا با توجه به مطالعات سطحي و صحرايي محيط، مجموعه اي از اطلاعات اوليه بدست مي آيد و اولويت هاي اکتشاف براي استفاده از رو ... ادامه ...

آشنايي با مفاهيم ژئوشيمي نفت وگاز

مواد آلي در درون سنگ منشأ تبديل به کروژن (Kerogen) مي شوند؛ کروژن به مواد آلي درشت دانه اي گفته مي شود که توانايي انحلال در اسيدهاي آلي را ندارند. نفت ازتغيير و تحول و بلوغ کروژن توليد مي شود؛ به طورکلي چهار نوع کروژن دا ... ادامه ...

آناليز نفت خام

● ديد کلي ترکيب عنصري مخلوط کل نفتهاي خام ، تغيير چنداني نمي کند، ولي تفاوتهاي کوچک در ترکيب نفت ها مي تواند اثرات عمده اي بر خواص فيزيکي و فرآيند لازم جهت توليد فراورده هاي قابل فروش ، اعمال کند. نفت خام ، اساسا مخلو ... ادامه ...

آشنايي با مباني چاه نگاري ـ نگار هاي ال ...

واژگان ▪ مقاومت ويژه الکتريکي: ميزان مقاومت مواد در برابر جريان الکتريسيته (حرکت الکترون) در درون آن است. با بدست آوردن مقاومت ويژه مي توان برخي از اين خواص را شناسايي کرد. مقاومت ويژه الکتريکي مبناي محاسبه ميزان ... ادامه ...

آشنايي با مباني چاه نگاري ـ نگار هاي ال ...

▪ چاه نگاري هسته اي در چارچوب چاه نگاري هسته اي مي توان از اندازه گيري هاي زير نام برد: الف) نگار اندازه گيري پرتو زايي گاماي طبيعي (چاه نگاري GR (پرتوي گاما)) بعضي مواد و سازند ها داراي پرتوزايي طبيعي هستند. ... ادامه ...

آشنايي با واژگان تخصصي نفت

▪ تخلخل(prosity): بخشي از حجم سنگ که توسط بخش جامد اشغال نشده است؛ در واقع قسمت هاي خالي سنگ را تخلخل گويند. نفت خام، گاز و آب در درون تخلخل هاي سنگ وجود دارند. حجم اين تخلخل ها از مقياس ميکرو تا مقياس هاي بزرگ تغيير ... ادامه ...

چاه نگاري و کاربرد آن در اکتشاف و مطالعا ...

اين مقاله سعي مي کند ضمن آشنايي خوانندگان با تعريف چاه نگاري ( well logging ) به توضيح چگونگي کاربرد تحليل هاي حاصل از اين عمليات ها در زمينه هاي اکتشاف، تخمين نفت درجا، تشخيص خواص مخزن و به طور کلي مطالعه و شبيه سازي مخ ... ادامه ...

گروهبندی


groupاجتماعی
groupفرهنگی
groupمذهب و عرفان
groupصنایع
groupمعرفی شرکتها و ارگانها
groupاقتصادی
groupپزشکی
groupسلامتی و بیماریها
groupمدیریت
groupنرم افزار کامپیوتر
groupبرنامه نویسی
groupسخت افزار کامپیوتر
groupفن آوری اطلاعات
groupفن آوری نوین
groupبرق و الکترونیک
groupتاریخ
groupزندگینامه اشخاص
groupمعرفی مناطق
groupجغرافیا
groupشهر سازی
groupنقشه برداری
groupمعماری
groupعمران
groupمکانیک
groupکشاورزی
groupروانشناسی
groupموسیقی
groupاختر شناسی
groupهنر و ادبیات
groupشعر
groupکار , اشتغال و حرفه
groupنقد فیلم , نقد ادبی
groupتئاتر و سینما
groupآشپزی
groupورزش و بازیها
groupماوراء طبیعت
groupنمونه سوال درسی
groupمسافرت
groupطنز
groupسرگرمی
groupمطالب جالب
groupجملات و مطالب زیبا
groupگوناگون



تذکر بسیار مهم ::
طبق ماده 3 آیین نامه اجرایی ماده 7 قانون حمایت از مصرف کنندگان مسئولیت تبلیغ خلاف واقع بر عهده سفارش دهنده و سازنده آگهی است
قبل از استفاده از وبسایت باید صفحه قوانین و راهنما را به دقت مطالعه نمایید و استفاده از مطالب وبسایت به منزله این است که با تمام موارد ذکر شده موافقت کرده اید

صفحه راهنما صفحه قوانین
مسئولیت آگهی ها به عهده آگهی دهندگان می باشد. لطفآ در کسب اعتبار و اعتماد آگهی دهنده دقت کافی به عمل آوردید.جهت تماس با آگهی دهنده فقط از طریق اطلاعات تماس وی تماس حاصل فرمایید

 ثبت نام | تعرفه ها | تازه ها | قوانین | تماس با ما

NiazeMarkazi
Generated in 0.10seconds